Prenten systeem PDF Afdrukken E-mailadres

Hoe zit het prentensysteem in mekaar?



Vanuit de overtuiging dat er nood was aan een visueel systeem waarbij de onmiddellijke herkenbaarheid van de prenten het hoofdkenmerk was, zijn we in 1990 gestart met het ontwikkelen van dit BeTa (beeldtaal)- systeem.

Ondanks het feit dat het gemakkelijk herkennen van prenten één van onze hoofddoelstellingen is, zit er toch heel wat systematiek in dit 'prentenwoordenboek', waardoor we het toch wel een 'symbolen- systeem' noemen.

Elk systeem heeft zowat zijn eigen regels. In het BETA- systeem worden deze regels grotendeels bepaald door kleur, vorm en positie.
Binnen het systeem komen een aantal basisfiguren voor, die consequent weerkeren doorheen het hele systeem.

basisfiguren
(klik op de tekening om groter te zien)

Ookbij het inkleuren van de tekeningen wordt gezorgd voor een zo consequent mogelijke aanpak. Soms worden slechts bepaalde onderdelen ingekleurd om het contrast sterker te laten uitkomen.

bijv. verfpot en verf
verfpot en verf

Sommige afbeeldingen keren terug in een ruimer geheel : als onderdeel van een ander begrip.

Bijv. het fototoestel in foto en fotograaf.
fototoestel in foto en fotograaf

Het consequent gebruik van pijlen.
Een volle zwarte pijl duidt iets aan.

bijv. schaduw, neus, schoteltje
schaduw, neus, schoteltje

Een lege, witte pijl vertegenwoordigt een verandering in ruime of tijd.

bijv. geven, morgen, horen
geven, morgen, horen

werkwoorden : bij werkwoorden gebruiken we kleine streepjes zoals dat ook gebeurt in stripverhalen en cartoons.

bijv. zoeken - schaatsen
zoeken - schaatsen

Deze werkwijze (zo bleek achteraf) is niet vrij van kritiek (cfr. Artikel Blockberger : ".worden soms pas als dusdanig herkend na 8 jaar"). Daarentegen is regelmatige confrontatie met bepaalde tekeningen, het leerproces, (best op een heel consequente wijze) een belangrijke hulp om toch tot herkenning te komen, hetgeen we duidelijk in de praktijk kunnen vaststellen.

Toch maken we hierin toch enige uitzondering. Wanneer het begrip totaal geen beweging impliceert, worden de actie- lijntjes weggelaten

bijv. in zitten.
zitten

Een bijkomende arbitraire afspraak in ons systeem is dat de figuren die bij werkwoorden voorkomen gedepersonaliseerd zijn : ze hebben een eenvoudige cirkel als hoofd. De rede hiervoor was, dat wanneer we in oefeningen het hoofd van de jongen of van het meisje gebruikten voor werkwoorden, de kinderen het werkwoord verbonden aan die bepaalde persoon.

Een zin als 'ik loop naar huis' werd dan 'ik de jongen loopt naar huis'.

Voor neutrale voorwerpen zoals in voorzetsels of bij sommige werkwoorden, gebruikten we een paarse cirkel als neutrale voorstelling. Deze wordt eveneens gehanteerd om meer abstracte begrippen voor te stellen.

bijv. hebben - ver - hetzelfde
hebben - ver - hetzelfde

Plaatsing als kenmerk : om een tegenstelling te kunnen herkennen in een tekening, is het vaak noodzakelijk om eveneens de anti-pool te zien. Daarom hebben we beide tegenstellingen binnen één prent gebracht, waarbij het niet-bedoelde doorkruist is, en het bedoelde steeds links staat.

 

bijv. zwaar - veel - nat
zwaar - veel - nat

Soms gebruiken we kleine figuren bovenaan om tekeningen meer herkenbaar te maken. Deze kleine figuren zijn dan uiteraard weer tekeningen die uit het systeem zelf komen.

 

bijv. laken (bed) - logopedist (spreken)
laken - logopedist

Elk systeem heeft nood aan een zekere structuur bij het tekenen ervan. Voor de BETA- prenten geldt als basisprincipe dat systematiek geen hinder mag zijn voor diegenen die niet de mentale mogelijkheden hebben om deze structuur te begrijpen. Toch zijn we ons bewust van het feit dat we hier zelfs tegen moeten zondigen. Omdat concrete voorstellingen zo sterk onderhevig zijn aan subjectiviteit. Daarom hebben we het systeem ook bewust 'open' gehouden, zodat gebruikers flexiebel aanpassingen kunnen maken aan de individuele noden en beperkingen van de gebruiker. Het tekenen zelf werd volledig op computer gedaan: elke prent werd met de muis getekend. We hadden ook gebruik kunnen maken van scanning, maar dan bleken de prenten veel 'zwaarder'. Daarom werd gekozen voor 'vectoriele' tekeningen: dit maakt de afbeeldingen veel gebruiksvriendelijker en sneller in gebruik. Een ander groot voordeel is, dat de afbeeldingen zonder kwaliteitsverlies vergroot en verkleind kunnen worden. Hier op de web- site hebben we ze echter in bitmap moeten opnemen, waardoor ze in kwaliteit nog iets hebben ingeboet.